Tâm bệnh lý ở những gia đình ly hôn

Tâm bệnh lý ở những gia đình ly hôn

Ly hôn là 2 từ đáng sợ nhất đối với mỗi gia đình, để đi đến quyết định khó khăn này chắc hẳn mỗi cá nhân đều khó tránh khỏi những cảm xúc tiêu cực như: đau khổ, giằng xé, thậm trí trách móc và ân hận…Luôn có hai luồng quan điểm đối ngược trong trong vấn đề này: có những người cho rằng ly hôn luôn để lại nỗi đau, ám ảnh suốt đời đặc biệt là đối với những đứa con của họ, vậy nên luôn cố vun đắp, gói gém từng mảnh vụn của hôn nhân còn sót lại với mong muốn những đứa trẻ của mình không bị tổn thương, cho dù họ luôn bức bách, khó chịu và không hề hạnh phúc trong vỏ bọc đó. Nhưng cũng có ý kiến ngược lại rằng không phải sự chia ly mà chính là bầu không khí bất hòa trong gia đình, những cuộc cãi vã thường xuyên mới là nguyên nhân gây đến những tổn thương sâu sắc cho những thành viên trong gia đình vì vậy nếu không thể hòa giải các vấn đề trong cuộc sống, thì ly hôn là một cách để giải thoát. Nhưng tóm lại, dù trong hoàn cảnh nào, câu chuyện nào và những yếu tố ảnh hưởng như thế nào thì việc ly hôn cũng gây ra đau khổ, tổn thương cho cả hai bên vợ chồng và con cái của họ.

Thường sẽ có hai sắc thái biểu hiện những nhiễu tâm (rối nhiễu tâm trí) sau khi ly hôn: một là nhiễu tâm vốn có từ trước tới nay mới được phát hiện ra và cần được chăm sóc cẩn thận. Hai là nhiễu tâm mới xuất hiện do hậu quả của ly hôn và được xem như chấn thương tinh thần, được biểu hiện dưới hai dạng chung và riêng: “chung” là cả hai bên vợ chồng đều cùng bộc lộ, tuy đã chia tay nhau nhưng về mặt tâm lý thì nhiễu tâm của bên này là điều kiện để xuất hiện nhiễu tâm cho bên kia. “Riêng” là các phản ứng tâm lý diễn ra khác nhau giữa hai bên hoặc chỉ có một bên bị nhiễu tâm. Có hai biểu hiện chính là lòng ái kỉ và quy luật hướng nội.

Những rối nhiễu cũ kéo dài.

Những cha mẹ có biểu hiện nhiễu tâm khi còn chung sống với nhau và là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến ly hôn thì sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc nuôi dưỡng và chăm sóc con cái sau ly hôn. Nói chung, những biểu hiện nhiễu tâm nặng cần được đưa vào điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa. Tại đây, những nhà chuyên môn có trách nhiệm đánh giá khả năng đảm đương quền cha mẹ của họ để không ảnh hưởng xấu đến con cái tránh để chúng có tổn thương về tinh thần.

Phản ứng sau chấn thương tinh thần

Đây là những cặp vợ chồng mâu thuẫn nhau rất sâu sắc mặc dù đã chia tay nhau. Họ sẽ có điểm chung là cả 2 đều ngăn cản hoặc làm hỏng các cuộc đến thăm con của người kia. Thực sự cả hai đều đưa trẻ đến tình cảnh khó xử đến mức không thể chịu đựng nổi. Họ kể tội và công kích lẫn nhau, thậm trí các nhà chuyên môn cũng bị lôi cuốn vào các cuộc cãi vã này và có thể dễ dàng bị thay thế nên các bên không đạt được mục tiêu của mình đề ra. Cuối cùng chỉ còn lại những đứa con, mà tự nhiên chúng lại bị lôi vào làm duy trì mâu thuẫn của các cặp vợ chồng đã ly hôn. Thường trong những trường hợp này họ đều trải qua một tình yêu say đắm, những đứa trẻ là biểu tượng tình yêu của họ trong quá khứ và hiện tại là người chứng kiến những mâu thuẫn kéo dài vô tận của bố mẹ. Đôi khi các nhà chuyên môn cũng không hóa giải được các mâu thuẫn này, đôi khi ngay cả thẩm phán hòa giải cũng không giải quết được vấn đề và họ phải viện đến hệ thống pháp luật.

Pháp luật cũng có giới hạn

Vợ chồng lấy nhau là việc hoàn toàn riêng tư. Sau khi không sống được với nhau nữa thì việc duy trì mối quan hệ của họ với con cái cũng là một việc có tính cá nhân. Những người duy trì luật pháp từ trước đến nay cũng tránh không muốn can thiệp vào lĩnh vực thiêng liêng này. Do vậy, không có gì ngạc nhiên khi một ông bố, bà mẹ nói rằng: “Tôi biết điều gì là tốt, xấu với các con của tôi, tôi không cần ai khuyên bảo…”. Cũng chính suy nghĩ như vậy mà đôi khi họ mất cả khôn ngoan, không giữ được lẽ phải khi đối mặt với các tình huống phức tạp, họ cho rằng không thể pháp chế hóa tình cảm. Một số ra sức lợi dụng thủ tục tố tụng khi có những người quá ngây thơ không biết tự bảo vệ mình ra sao. Về mặt này, cũng thấy có những thái độ không đúng như từ chối hoàn toàn hoặc áp dụng sai lệch hệ thống luật pháp. Trong trường hợp này, các nhà chuyên môn các nhà chuyên môn cần phải giúp các ông bố bà mẹ hiểu rằng họ cũng là các công dân phải tuân thủ pháp luật, biết rõ những gì luật pháp không cho phép. Nếu cần cũng nên cho họ biết rõ những điều không được phép đó. Để làm được điều đó ,các nhà chuyên môn cần biết được những hành vi của các ông bố bà mẹ và không tỏ ra giận dữ hay bất ngờ khi đối mặt.

Lòng ái kỉ cũng có những mặt yếu.

Trong cặp vợ chồng ly hôn, mỗi bên đều có những suy nghĩ riêng không phải dễ nói ra với người thân hay nhân viên của tòa án xét xử. Thường là những câu hỏi: "Tại sao vợ chồng ở với nhau ngần ấy năm trời mà nay ông ấy (hay bà ấy) lại bỏ tôi để đi theo một người khác trẻ đẹp hay giàu có, tài giỏi hơn tôi?". Tất cả những suy nghĩ đều bắt nguồn từ chỗ không đánh giá đúng bản thân mình. Những người tự đánh giá quá cao về bản thân, về sức hấp dẫn và khả năng duy trì tình yêu, thì đó là những biểu hiện của lòng ái kỉ hay còn được gọi là tự mê, đây là một hiện tượng rối loạn về tâm lý. Trong cuộc sống chính tình cảm yêu thương, thán phục của vợ chồng, con cái và người thân đều góp phần củng cố lòng ái kỷ. Nhưng khi lòng ái kỷ ăn sâu một cách lệch lạc thường là quá mức trong mỗi con người, thì đi liền với nó là sự ngờ vực với những dạng khác nhau như: Thế thủ và buông trôi.

Dạng thế thủ: Đối tượng tìm cách chống đối lại việc hạ thấp giá trị bản thân bằng cách phủ nhận mặt yếu kém của mình, thổi phồng tật xấu của người khác đề rồi tự qua so sánh tự thuyết phục về giá trị của bản thân mình. Đối tượng ở dạng này đa số xuất hiện ở phụ nữ.

Dạng buông trôi: Đối tượng không ở dạng thế thủ, trái lại cho là mình bị bỏ rơi. Tinh thần của họ sụp đổ một cách đáng thương. Dạng này xuất hiện ở cả các ông bố và bà mẹ, những trường hợp này cả hai bên không làm gì để tự bào chữa.

Ngoài hai dạng trên còn dạng trung gian: sau một thời gian dài thế thủ không thành công họ rơi vào tình trạng buông trôi. Thường đối tượng trong trường hợp này là các ông bố. Họ hoang tưởng tự đại và muốn tự làm đau khổ mình, họ sốt ruột vì không được nuôi dưỡng con, muốn đón con về ở với mình, họ nghi ngờ đối tượng của mình được ưu ái, những người làm chuyên môn kém, hoặc nhắc đi nhắc lại lỗi lầm của phía bên kia, đối với họ những người không ủng hộ họ là những người ti tiện, họ đe dọa bằng cách nhắc đi nhắc lại những lỗi lầm cũ của vợ hoặc chồng mình… cuối cùng không ai ủng họ họ nữa và họ chuyển sang dạng buông trôi. Họ mất chỗ làm, đôi khi mất cả chỗ ở thậm chí phải vào bệnh viện tâm thần điều trị, theo họ cái ác đã thắng cái thiện và họ sẽ tiếp tục đấu tranh để cứu con cái của họ trong một bối cảnh khác…  qua đó có thể thấy được phản ứng sau chấn thương tinh thần nghiêm trọng nhất thuộc dạng trung gian. Chính vì thế cần được chuẩn đoán sớm và không đơn giản, mọi biểu hiện hoang tưởng tự đại đều nguy hiểm vì các nhà chuyên môn thành thạo nhất cũng gặp khó khăn.

Ly hôn sẽ dẫn đến rất nhiều căng thẳng., thậm trí là rối loạn tâm lý, tâm thần đối với vợ chồng hoặc cả hai, nhưng trong hoàn cảnh gia đình lục đục như thế, đứa trẻ là vị trí gặp những áp lực khó khăn nhất từ bố mẹ chúng, chúng sẽ căng thẳng, hoang mang hoặc đôi khi bị lôi vào những cuộc cãi vã vô tận của bố mẹ chúng, rồi những câu hỏi khó trả lời như: sẽ ở với ai, ai sẽ còn yêu thương chúng, rồi bố mẹ mới của mình sẽ như thế nào…? Chính vì vậy sau ly hôn là một khoảng thời gian khó khăn cho tất cả các thành viên trong gia đình, mỗi người cần được chăm sóc, nâng đỡ tinh thần, nhất là những đứa trẻ để có điều kiện vượt qua khủng hoảng một cách nhẹ nhàng nhất.

Biên tập:Vũ Ngọc

Nguồn: GS Gerard Poussin Elisabeth Martin Lebrun, (2003), khi cha mẹ chia tay, NXB PHụ Nữ

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *